จะก้าวเข้าสู่วงการปลากัดอย่างไรให้มั่นใจ

ในช่วงเวลาที่ผ่านมา ผมได้รับคำถามหลายๆเรื่องจากพี่ๆ น้องๆ เพื่อนๆ ที่เกี่ยวกับการเลี้ยง การเพาะปลากัด หรือการเอาปลาขึ้น aquabid จำนวนมาก และก็มีอีกหลายต่อหลายคน เริ่มมองเห็นศักยภาพของปลาตัวนี้และอยากเข้ามาสู่วงการการเพาะเลี้ยงมากขึ้น จริงๆแล้วผมเองก็ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญอะไร จบทางเกษตรรึก็ไม่ใช่ เป็นเพียงผู้เลี้ยงปลากัดด้วยใจรัก และก็พยายามทดลอง พลิกแพลง จนประสบความสำเร็จขึ้นมาในระดับหนึ่ง รายละเอียดหลายๆอย่างก็อยู่ในบทความที่ผมโม้นั่นแหละ สำหรับบทความนี้ก็เป็นบทความที่ถูกเปลี่ยนแปลงมาจากบทความเดิมคือแปลงจาก “มือใหม่หัดขับ” ทั้งนี้ เพราะประสบการณ์ของผมเองก็เปลี่ยนไป เนื้อหาก็ควรจะถูกปรับปรุงให้ทันสมัยและสอดคล้องตามไปด้วย ก็จะขอเริ่มต้นสำหรับผู้ที่ไม่รู้อะไรเลยและกำลังจะก้าวเข้ามาหรือเริ่มสนใจเลยนะครับ….

สำหรับปลากัดนั้นเป็นปลาพื้นเมืองของไทยและเท่าที่ได้รับฟังและได้ยินมานั้น ก็มีกระจายอยู่ในประเทศเพื่อนบ้านของเราใกล้ๆด้วย ปลากัดนั้นมีเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับชีวิตของคนไทยมาตั้งแต่ในอดีต เรียกว่าติดอยู่ในวัฒนธรรมเลยก็ว่าได้ คำพูดบางคำหรือสำนวนบางอย่าง ก็มาจากปลากัด อาจจะกล่าวว่ามันเป็นปลาที่เกี่ยวพันกับวิถีชีวิตคนไทยมาก อาจจะมากที่สุดเลยที่เกี่ยวพันกับคนไทยมาแต่อดีตสู่ปัจจุบัน

ที่นี้ไอ้ปลาตัวเล็กๆนี่ มันก็จะมีกระจัดกระจายไปในที่ต่างๆของประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน แต่ผมคงจะขอกล่าวถึงตัวที่อยู่ในบ้านเราดีกว่า เพราะพอหาหลักฐานมายันได้ ปลากัดที่พบในบ้านเรานี่ผมว่าแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆได้ 2 กลุ่มใหญ่ คือ

1. พวกก่อหวอด ซึ่งก็แยกออกไปอีกหลายชนิด

2. พวกอมไข่ ก็แบ่งออกไปอีกเช่นกัน เช่น ปลากัดกระบี่ เป็นต้น

ในประเทศไทยก็มีทั้ง 2 กลุ่มนี่ละครับ…แต่ในที่นี้ผมคงจะเน้นกลุ่มก่อหวอดมากกว่า เพราะคนนิยมเล่นมากกว่ากลุ่มอมไข่ (ข้อมูลเพิ่มเติมผมขอแนะนำไปดูที่ www.siamensis.org นะครับ) สำหรับก่อหวอดตัวหลักๆที่พบในไทยและแพร่หลายกันทั่วโลกนี่ คงหนีไม่พ้นมาจากต้นสายที่เราเรียกกันว่าปลาลูกทุ่ง ที่เรามักจะจับกันได้ในธรรมชาตินั่นแหละ ซึ่งปัจจุบันชักจะหายากขึ้นทุกวัน แถมยังไม่แน่ใจว่าจะมีการปนเปื้อนของปลากัดที่เราพัฒนากันมาทีหลังอีกหรือเปล่า…สำหรับปลากัดลูกทุ่ง บางคนก็เรียกปลากัดป่า เท่าที่ผมได้ยินมาและอ่านหนังสือเจอมา เห็นว่ามีอยู่ 2-3 ตัวเอง คือ

1. ปลากัดลูกทุ่งภาคกลาง บางคนก็มีภาคเหนือ ผมดูๆก็คิดว่าไอ้พวกนี้มันก็ตัวเดียวกัน ลักษณะเหมือนๆกัน แตกต่างกันตามลักษณะประจำถิ่น เขาว่ากันว่าเจ้าพวกนี้แหละ ที่ถูกคนเอามาเลี้ยงและพัฒนาเป็นปลากัดหม้อกะปลากัดจีน ที่โด่งดังไปทั่วโลก เพราะฝรั่งดันมาเห็นเข้าถูกใจก็เลยเอาไปเลี้ยง และพัฒนาออกมาภายหลังเป็น ฮาร์ฟมูน คราวน์เทล ซูเปอร์เดลต้า เดลต้า ดับเบิ้ลเทล อะไรเทือกนี้แหละ

2. ปลากัดลูกทุ่งภาคอิสาน บ้างก็เรียกปลากัดกีต้าร์…พวกนี้มีถิ่นกระจายแถบอิสานบ้านเราซะเป็นส่วนใหญ่ มีลักษณะประจำถิ่นและแตกย่อยตามแต่จะแบ่งกัน เช่น กีต้าร์ต้องกระดิกตะเกียบได้ มีลายประที่หางเป็นต้น ที่เด่นๆของเขาจริงๆคือ แก้มเขาจะมีเกล็ดครับ ที่เรียกว่าหน้างูนี่แหละ

3. ปลากัดลูกทุ่งบ้านแพ้ว หรือ ปลากัดลูกทุ่งมหาชัย…มีถิ่นกระจายพันธุ์แถบสมุทรสาคร อำเภอบ้านแพ้วและละแวกใกล้เคียง มีลักษณะเฉพาะคือตะเกียบเส้นแรกสีฟ้า กะเกล็ดวาวๆเรียงกันแบบฝักข้าวโพด ว่ากันว่ามีโอกาสสูญพันธุ์มากที่สุด เพราะถิ่นกระจายพันธุ์แคบกว่าเพื่อน

4. ปลากัดลูกทุ่งภาคใต้ เห็นว่าพบกันแถบชุมพรลงไป ที่ดังๆหน่อยคงเป็นแถบนครศรีธรรมราช ภูเก็ต พวกนี้ผมว่าตัวเล็กกว่าเพื่อน เกล็ดเงากว่าอีกเหมือนกัน ดูชัดๆคือขอบหางวงนอกจะแดง กะปลายชายน้ำแดง

4 ตัวแรกที่กล่าวไป…เป็นปลากัดดั้งเดิม ที่พบในธรรมชาติของบ้านเราและประเทศเพื่อนบ้าน ที่นี้บรรพบุรุษเรานี่ฉลาดมากครับ คนที่พบและนำปลากัดมากัดกันเป็นคนแรกนี่ ต้องยกย่องกับความช่างสังเกตจริงๆ เพราะจากการที่เขาพบว่าปลากัดนี่มันดุ หวงถิ่น มีเลือดนักสู้ ก็เลยนำมากัดกันและพัฒนาจนเป็นการเลี้ยงและกลายเป็นวัฒนธรรมไปเลย น่าให้เป็นมรดกโลกเลยด้วยซ้ำ ที่มวยไทยยังเป็นได้เลยนะครับ การที่เขานำมาเลี้ยงนี่แหละทำให้เกิดการพัฒนาสายพันธุ์ เพราะมีการคัดพันธุ์กัน ซึ่งสมัยนั้นเขาไม่มีขวดเขาก็เลยเลี้ยงกันในหม้อดิน มันก็เลยเรียกกันต่อมาว่า ปลากัดหม้อ ไอ้พวกที่พัฒนามาจากปลากัดลูกทุ่งทางภาคเหนือ ซึ่งที่เคยเห็นมีหางค่อนข้างยาว บางตัวเป็นรูปใบโพธิ์ ก็ออกมาเป็นปลากัดที่มีหางคล้ายพู่กันจีน และเรียกกันต่อมาว่าปลากัดจีน และก็เลี้ยงกันสืบทอดกันมาเป็นเวลายาวนานหลายร้อยปี พัฒนาสีสันกันไป ปลากัดหม้อก็เน้นทางกัดแข่งขัน ปลากัดจีนเน้นสีสันทำนองนั้น…จนกระทั่งวันหนึ่ง ชาวต่างชาติซึ่งมีนิสัยช่างสังเกต ช่างค้นหา ช่างประยุกต์ ก็เอาปลาที่ส่งจากประเทศเราไปให้เขาเลี้ยง มาพัฒนาต่อ แว่วๆว่าหลายสิบปี…ได้ออกมาเป็นปลากัดที่พูดกันว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่ ออกมากระตุ้นวงการปลากัดให้ตื่นตัวนั่นคือ ฮาร์ฟมูน หรือปลากัดหางครึ่งวงพระจันทร์ว่ากันว่าชาวเยอรมันเพาะได้ก่อน ขณะเดียวกันก็มีคราวน์เทลออกมาด้วย เห็นว่ามาจากอินโดนิเซีย หางเป็นหนามแหลมๆ ปลากัดจากตัวละไม่กี่บาท พุ่งกระฉูดเป็นครึ่งแสนได้ในพริบตา ส่วนสองหางออกมาเมื่อไรไม่รู้ แต่ผมว่ามันน่าจะออกมาก่อนฮาร์ฟมูนและคราวน์เทล…

หลังจากปลากัดสองพันธุ์ใหม่ออกมา วงการก็ตื่นตัว คนไทยหลายคนสั่งสายพันธุ์เหล่านี้เข้ามาพัฒนา ช่วงนั้นราคาปลากัดพุ่งปรี๊ด ผมเองก็กลับมาเข้าวงการในช่วงนี้แหละ เนื่องจากคนไทยเราเก่ง เพาะปลาเก่ง ขยายพันธุ์เก่ง ทำปลาได้สวยกว่าปลาต้นฉบับ ขณะเดียวกันก็ทำลายราคากันเองเก่งด้วย เพราะทุกคนมุ่งเน้นจำนวนและพยายามแข่งกันขาย ราคาปลาเหล่านี้ตกลงมามาก แต่ก็ยังสามารถทำราคาไปได้เรื่อยๆและก็ถือว่ายังอยู่ในสถานการณ์ที่น่าเพาะเลี้ยงเป็นอาชีพเสริมหรือหลัก แต่ต้องเน้นคุณภาพด้วยนะครับ ขณะเดียวกันก็มีคนไทยอีกกลุ่มที่พัฒนาปลากัดสายกัดแข่งขัน ซึ่งก็จะมีกลุ่มปลากัดหม้อกับกลุ่มปลากัดลูกทุ่ง ที่นี้พวกปลากัดลูกทุ่งนี่มันกัดกันแบบเด็กๆ ก็เลยมีการเอามาผสมกับปลากัดหม้อเพื่อให้มันทนขึ้น กัดดี กัดหนักขึ้น จึงมีชื่อเรียกออกมาอีกว่าปลากัดสังกะสี…ปลากัดสังกะสีนี่ เขาพยายามจะพัฒนาให้ทั้งกัดเก่ง กัดไว ทนทาน ขณะเดียวกันคงสภาพและลักษณะแบบปลากัดลูกทุ่งเดิมๆด้วย…ให้ผมเดาก็คือ มันดันออกมาสวยสิครับ ก็เลยมีคนพัฒนาปลากัดลูกทุ่งสายใหม่ เรียกว่าสายพัฒนาแล้วกัน โดยเน้นเรื่องความสวยงาม และวงการก็ต้องสะเทือนกันอีกเมื่อปลากัดสีนาก ปลากัดสีทองแดง บังเกิดขึ้น แว่วมาว่าคนพัฒนาคือ ชัยสาธร กะ บังต้อม ผมไม่ยันว่าใครทำคนแรกนะครับ ผมให้เครดิตทั้งคู่เลยแล้วกัน…ตัวนี้แหละทำให้วงการปลากัดบ้านเราที่เกือบตันจากฮาร์ฟมูนและคราวน์เทล (ก็ดันปั๊มกันจนราคาตก ตลาดเสียเองนี่นา) พลิกฟื้นขึ้นมา ทำให้มีปลากัดสีใหม่ๆออกมาเต็มไปหมด แม้กระทั่งสีทอง ต้องบอกว่าเป็นยุคของปลากัดจริงๆ และก็เริ่มมีปลากัดเดอะแมส ปลากัดเคลือบ ปลากัดเม็ด อะไรทำนองนี้ออกมาเรื่อยๆไม่รู้จบ…มันส์เขาล่ะ และทำให้ราคาปลาขยับขึ้นมาอีกหน่อย แต่ผมมองว่าอีกไม่นานก็จะทรุดลง เพราะบ้านเราทำปลาแบบวิ่งตามตลาด อะไรราคาดีก็แห่กันปั๊มออกมา แผล็บเดียวล้นตลาด ราคาก็ร่วงผล๊อย แถมไม่ชอบเก็บสายอีก ทำของใหม่ลืมของเก่า มันก็เสร็จ ผมเรียกว่าทำลายตัวเอง…

ว่ากันมาตั้งนานเพิ่งได้แค่ปลากัดแต่ละประเภทเอง 555 เมื่อยมือเลยครับ…แต่ยังไม่หมดนะครับ…ช่วงเวลาใกล้เคียงกับที่ปลากัดลูกทุ่งพัฒนาออกมาเปิดตัว มีปลากัดอีกตัวหนึ่งที่เปิดตัวมาพร้อมๆกัน นั่นคือ “ปลากัดยักษ์” ที่ตอนเปิดตัวถือว่าทำได้แรงมาก…แต่ด้วยเหตุผลกลใดไม่ทราบ ก็เงียบหายไป ทั้งๆที่ไม่มีใครปั๊มออกมาขาย อาจจะเป็นเพราะว่ารูปร่างรูปทรงยังไม่สวย เมื่อพิจารณาต่อราคาแล้ว เรียกว่ายังไม่คุ้มค่า จึงทำให้ปลาตัวนี้เงียบไปพอสมควร คงเหลือแต่ผู้ที่รักจริงเท่านั้นที่แอบซุ่มพัฒนาอยู่ คาดว่าในเวลาอีกไม่นานนี้เราคงได้เห็นปลากัดยักษ์ที่ถูกพัฒนารูปร่างรูปทรงที่สมส่วนขึ้น และมีเครื่องเคราที่สมบูรณ์ และจะเป็นปลาที่กลับมาเขย่าตลาดได้อีกครั้ง เพราะจากการที่สังเกตและติดต่อกับลูกค้าชาวต่างชาติ หลายๆคนจะถามหาปลากัดยักษ์ด้วยเสมอ

ที่นี้จากการที่ปลากัดกลุ่มนี้ สามารถที่จะผสมพันธุ์กันได้อย่างหลากหลาย จึงมีการนำปลากัดในแต่ละสายพันธุ์มาผสมเพื่อพัฒนาปลากัดชนิดใหม่ สีใหม่ๆออกมามากขึ้น จนได้ปลากัดที่มีสายเลือดระหว่างปลากัดหม้อเดิมๆ กับปลากัดคราวน์เทลออกมา เรียกกันว่า “ปลากัดหม้อคราวน์” ก็ทำให้ตลาดมีการตื่นตัวเล็กน้อย แต่ก็เงียบไปในเวลาไม่นานนัก เพราะต่างชาติไม่ยอมรับ จะมีเพียงคนบางกลุ่มที่ยังพัฒนาซื้อหากันอยู่เท่านั้น

สำหรับบทความนี้…แค่เป็นเพียงบอกกล่าวชี้ทาง ให้ผู้ที่อยากเลี้ยงปลากัดได้รู้ถึงประเภทของปลากัดโดยสังเขป ทราบการพัฒนาโดยสรุปเท่านั้น ข้อมูลต่างๆผมรวบรวมจากประสบการณ์ จากการพูดคุย และอ่านหนังสือ อาจมีข้อมูลบางอย่างคลาดเคลื่อนไปบ้าง ซึ่งถ้าหากท่านใดเห็นว่ามันผิดเพี้ยนไปจากความเป็นจริงหรือมีข้อมูลที่ถูกต้อง ก็ขอให้ช่วยแจ้งและบอกเล่าให้ผมทราบด้วย เพื่อที่จะได้เก็บรักษาข้อมูลเหล่านี้ไว้ให้คนรุ่นต่อๆไปศึกษาเป็นเบื้องต้น สำหรับเรื่องราวตอนที่ 1 ผมขอจบลงเท่านี้ รอพบตอนที่ 2 นะครับ…